Samsun Hemikolektomi

Hemikolektomi, kelime anlamıyla kalın bağırsağın yarısının çıkarılmasıdır. Hangi yarının çıkarılacağını hastalığın, çoğunlukla da tümörün yerleşimi belirler.

Sağ hemikolektomide çıkan kolon, kalın bağırsağın başlangıcı (çekum), apendiks ve enine kolonun bir bölümü çıkarılır; ince bağırsak, kalın bağırsağın kalan bölümüne ağızlaştırılır. Sol hemikolektomide ise inen kolon ve komşu bölümler çıkarılır; kalan uçlar birbirine bağlanır.

Kanser ameliyatlarında yalnızca bağırsak segmenti değil, o segmenti besleyen damarların kökü ve bu damarlar boyunca dizilen lenf bezleri de bir bütün halinde alınır. Lenf bezlerinin çıkarılması iki amaca hizmet eder: hastalığın evresinin doğru belirlenmesi ve bölgesel yayılımın tedavi edilmesi.

Enine kolonun ortasındaki ya da köşe bölgelerdeki tümörlerde ameliyatın sınırları farklı planlanabilir; genişletilmiş hemikolektomi adı verilen bu uygulamalarda çıkarılan alan tümörün damar beslenmesine göre belirlenir. Kapsam her hastada tetkiklere göre kişiselleştirilir.

Hemikolektominin en sık nedeni kolon kanseridir. Kolonoskopide saptanan ve biyopsiyle doğrulanan tümörlerde, uzak yayılım değerlendirmesi yapıldıktan sonra ameliyat planlanır.

Kanser dışında da bu ameliyati gerektiren durumlar vardır:

• Endoskopiyle çıkarılamayan, kanserleşme riski taşıyan büyük polipler
• Apendiks tümörlerinde lenf bezlerini de kapsayan cerrahi gerektiğinde (sağ hemikolektomi)
• Tekrarlayan veya komplike divertikül hastalığının sol kolonu tuttuğu seçilmiş durumlar
• Bağırsağı besleyen damarların tıkanmasına bağlı dolaşım bozukluğu
• Kontrol edilemeyen kanama ya da delinme gibi acil tablolar
• Crohn hastalığının kalın bağırsağın bir yarısını tutan komplikasyonlu formları

Kanser hastalarında ameliyat öncesinde toraks ve batın tomografisiyle evreleme yapılır; karaciğer ve akciğer değerlendirilir. Kanda tümör belirteci (CEA) ölçülür; bu değer sonraki takipte karşılaştırma amacıyla da kullanılır.

Tetkikler tamamlandığında hastanın durumu tümör konseyinde değerlendirilir; ameliyatın zamanlaması, kapsamı ve gerekiyorsa ameliyat öncesi ek tedavi bu ortak görüşle netleşir. Nihai karar, hastayı muayene eden hekim tarafından hastayla birlikte verilir.

Hemikolektomi açık ya da laparoskopik yöntemle yapılabilir. Laparoskopik yaklaşımda karına açılan birkaç küçük delikten kamera ve aletlerle çalışılır; çıkarılan parça, sınırlı bir kesiden dışarı alınır.

Kapalı yöntemin uygun hastalardaki başlıca üstünlükleri şunlardır:

• Daha küçük kesiler ve genellikle daha az ameliyat sonrası ağrı
• Bağırsak hareketlerinin çoğunlukla daha erken başlaması
• Genellikle daha kısa hastanede kalış ve günlük yaşama daha hızlı dönüş
• Kesi yeri fıtığı ve yara yeri sorunlarının daha az görülme eğilimi

Bu üstünlükler, onkolojik güvenlikten ödün verilmediği sürece anlamlıdır. Laparoskopik kolon kanseri cerrahisinde de damar köklerinin bağlanması, lenf bezlerinin bütün halinde çıkarılması ve temiz cerrahi sınırlar açık cerrahiyle aynı ilkelerle uygulanır.

Yoğun yapışıklık, çok büyük tümörler, komşu organ tutulumu ve bazı acil durumlar açık cerrahiyi daha güvenli kılar. Kapalı başlayan bir ameliyatta güvenlik gerektirdiğinde açığa geçilmesi de mümkündür ve doğru bir karardır. Yöntem seçimi, görüntüleme bulguları ve hastanın özellikleri değerlendirilerek hekim tarafından yapılır.

Hemikolektomi süreci; hazırlık dönemi, ameliyat günü ve hastane iyileşmesi olmak üzere üç ana aşamada ilerler.

Hemikolektomi sonrasında bağırsak düzeni ilk haftalarda değişkenlik gösterebilir. Sağ hemikolektomi sonrası dışkı kıvamı bir süre daha yumuşak olabilir; sol hemikolektomi sonrasında dışkılama sıklığında değişiklik görülebilir. Kalan bağırsak zamanla uyum sağlar ve çoğu hastada düzen yeniden oturur.

Taburculuk sonrasında şu bulgular geliştiğinde kontrol beklenmeden başvurulmalıdır:

• Ateş, titreme veya genel durumda bozulma
• Karın ağrısında artış, karında şişlik ve gerginlik
• Yara yerinde kızarıklık, akıntı veya ayrışma
• Bulantı-kusma ile gaz ve dışkı çıkışının durması
• Dışkıda belirgin kanama

Masa başı işlere dönüş çoğu hastada birkaç hafta içinde mümkündür; ağır kaldırma ve spor için kesi bölgesinin sağlamlaşması beklenir. Laparoskopik ameliyat geçirenlerde bu süreler genellikle daha kısadır; kişisel plan kontrol muayenesinde belirlenir.

Kanser nedeniyle ameliyat olan hastalarda uzun dönem takip programı; belirli aralıklarla muayene, CEA ölçümü, bilgisayarlı tomografi ve planlı kolonoskopiden oluşur. Patoloji sonucuna göre gerekli görülen hastalarda tıbbi onkoloji tarafından koruyucu kemoterapi planlanabilir. Takvimin ayrıntıları, hekim muayenesinde kişiye özel düzenlenir.

Samsun hemikolektomi, kolon kanseri başta olmak üzere kalın bağırsağın bir yarısını ilgilendiren hastalıklarda uygulanan, lenf bezlerini de kapsayan onkolojik bir ameliyattır. Sağ ya da sol taraf tercihi hastalığın yerleşimine göre yapılır ve kapsam kişiye özel planlanır.

Uygun hastalarda laparoskopik yöntem, onkolojik ilkelerden ödün vermeden daha küçük kesilerle ve çoğunlukla daha hızlı toparlanmayla uygulanabilir. Yöntemden bağımsız olarak asıl hedef; damar köklerinin bağlanması, lenf bezlerinin bütün halinde çıkarılması ve güvenli bir anastomozdur.

Sürecin başarısı ameliyatla sınırlı değildir. Doğru evreleme, konsey değerlendirmesi, iyileşmeyi hızlandıran bakım protokolleri ve patoloji sonucuna göre planlanan ek tedaviler bir bütün oluşturur.

Hastanın katkısı da belirleyicidir: kontrollere düzenli gitmek, planlanan görüntüleme ve kolonoskopileri aksatmamak, beslenme önerilerine uymak ve yeni şikâyetleri ertelemeden bildirmek takibi güçlendirir.

Dışkıda kanama, bağırsak alışkanlığında değişiklik, kansızlık ya da açıklanamayan kilo kaybı olan kişilerin değerlendirmeyi ertelememesi gerekir. Hemikolektominin gerekip gerekmediği ve kapsamı, tetkikleri inceleyen hekimin muayenesiyle netleşir.