Samsun Stoma Kapatılması Ameliyatı

Stoma kapatılması, karın duvarına ağızlaştırılmış bağırsağın serbestleştirilerek uçlarının yeniden birbirine bağlanması ve bağırsağın karın içine geri yerleştirilmesidir. Böylece sindirim içeriği yeniden doğal yolunu izler ve dışkılama makattan gerçekleşir.

İşlem, kapatılan stomanın türüne göre farklılık gösterir. Saplı (loop) stomalarda bağırsak zaten bütünlüğünü koruduğundan kapatma çoğunlukla stoma çevresindeki kesiden, karın tam açılmadan yapılabilir. Uç stomalarda ise karın içinde bırakılan alt bağırsak bölümünün bulunup üst uçla birleştirilmesi gerekir; bu daha kapsamlı bir ameliyattır.

Bağırsak uçları dikişle ya da stapler adı verilen zımba aletleriyle birleştirilir. Stomanın bulunduğu cilt açıklığı çoğunlukla dikilerek, bazı hastalarda ise enfeksiyon riskini azaltmak amacıyla kendiliğinden iyileşmeye bırakılarak kapatılır.

Kapatma ameliyatının başarısı, büyük ölçüde ilk ameliyatta korunmaya çalışılan yapıların durumuna ve bağırsağın alt bölümünün iyileşmesine bağlıdır. Bu nedenle kapatma, ayrı bir ameliyat olmakla birlikte, ilk cerrahinin devamı niteliğinde planlanır.

Her geçici stoma otomatik olarak kapatılmaz; kapatmanın güvenli olup olmadığı hastaya özel değerlendirilir. Makat kaslarının işlevi, altta yatan hastalığın seyri ve genel sağlık durumu bu kararın parçalarıdır.

Kapatma zamanlaması, stomanın açılma nedenine ve hastanın tedavi sürecine göre değişir. Uygulamada kapatma sıklıkla ilk ameliyattan birkaç ay sonra planlanır; ancak bu süre kişiden kişiye belirgin farklılık gösterebilir.

Kapatma kararında göz önüne alınan başlıca koşullar şunlardır:

• Korunan dikiş hattının (anastomozun) iyileştiğinin görüntüleme ya da endoskopiyle gösterilmesi ve kaçak bulunmaması
• Stomanın açılmasına yol açan iltihap, delinme ya da enfeksiyon tablosunun tamamen yatışması
• Kemoterapi ve radyoterapi gibi ek tedavilerin tamamlanması ya da tedavi ekibinin kapatma için uygun görüş bildirmesi
• Hastanın beslenme durumunun ve genel sağlığının ameliyatı kaldırabilecek düzeyde olması
• Makat kaslarının tuvalet kontrolünü sağlayabilecek işlevde olması
• İlk ameliyata bağlı karın içi iyileşmenin tamamlanması için yeterli sürenin geçmesi

Rektum kanseri nedeniyle ameliyat olan ve kemoterapi alan hastalarda kapatma, çoğunlukla tedavi programıyla uyumlu bir zamana ertelenir. Acil koşullarda Hartmann ameliyatı yapılmış hastalarda ise karın içi yapışıklıkların oturması beklendiğinden süre daha uzun tutulabilir.

Kapatmanın gereksiz yere geciktirilmemesi de önemlidir; uzayan stoma süresi, alt bağırsağın kullanılmamasına bağlı incelme ve hastanın yaşam kalitesinde azalma ile ilişkili olabilir. Uygun zaman aralığı, tetkikleri değerlendiren hekimin muayenesiyle hastaya özel belirlenir.

Kapatma öncesi değerlendirmenin amacı, bağırsağın alt bölümünün dışkı geçişine hazır olduğundan emin olmaktır. Bu değerlendirme atlanırsa, iyileşmemiş bir dikiş hattına dışkı yönlendirilmesi ciddi sorunlara yol açabilir.

Dikiş hattının kontrolünde en sık kullanılan yöntemler; makattan verilen kontrast maddeyle çekilen grafi ve endoskopik incelemedir. Bu tetkikler dikiş hattında kaçak, darlık ya da iyileşmeyen bölge bulunup bulunmadığını gösterir. Gerekli görülen hastalarda tomografi ve makat kas işlevini ölçen incelemeler eklenebilir.

Kanser nedeniyle ameliyat olmuş hastalarda kapatma öncesi değerlendirme, hastalık takibi tetkikleriyle birlikte planlanır. Kan tetkikleri, beslenme durumunun gözden geçirilmesi ve anestezi görüşmesi hazırlığın standart parçalarıdır.

Kan sulandırıcı ve kronik hastalık ilaçlarının düzenlenmesi hekim tarafından yapılır; bu ilaçlar kesinlikle hastanın kendi kararıyla bırakılmamalıdır. Sigara kullanan hastaların ameliyat öncesinde ara vermesi, yara iyileşmesi ve dikiş hattı güvenliği açısından yararlıdır.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve öncesinde belirli bir süre açlık istenir; bağırsak temizliği gerekip gerekmediği ameliyat planına göre hekim tarafından belirlenir. Hastanın uzun süredir kullanmadığı makat bölgesinde ameliyat öncesi dönemde hekim önerisiyle yapılan bazı hazırlayıcı uygulamalar, kapatma sonrası uyumu destekleyebilir.

Ameliyatın kapsamı, kapatılacak stomanın türüne göre planlanır. Saplı stomalarda işlem çoğunlukla stoma çevresine yapılan oval bir kesiyle sınırlıdır: bağırsak kıvrımı serbestleştirilir, ağızlaştırılan bölüm tazelenir, uçlar birleştirilir ve bağırsak karın içine yerleştirilir.

Hartmann ameliyatı sonrası uç kolostomi kapatılmasında ise karın yeniden açılır ya da uygun hastalarda laparoskopik yöntem kullanılır; karın içindeki yapışıklıklar ayrılır, kapatılmış alt bağırsak bölümü bulunur ve üst uçla birleştirilir. Bu ameliyat, saplı stoma kapatılmasına göre daha uzun ve kapsamlıdır.

Bağırsak uçları el dikişiyle ya da stapler cihazlarıyla birleştirilir; birleştirmenin gergin olmaması ve iyi kanlanması temel ilkelerdir. Gerekli görülen hastalarda birleştirme hattı ameliyat sırasında test edilir.

Stoma yerindeki cilt, enfeksiyon riskine göre ya dikilerek ya da büzücü dikişle kısmen açık bırakılarak kapatılır; kısmen açık bırakılan yaralar biraz daha geç ancak çoğunlukla sorunsuz iyileşir. Nadiren, ameliyat sırasındaki bulgular kapatmanın güvenli olmadığını gösterirse işlem ertelenebilir; bu olasılık ameliyat öncesinde hastayla konuşulur.

Ameliyat sonrasında bağırsak hareketlerinin dönmesiyle önce sıvı, ardından yumuşak gıdalara geçilir. Saplı stoma kapatılmasında hastanede kalış çoğunlukla birkaç gündür; Hartmann kapatılmasında bu süre uzayabilir.

İlk dışkılama genellikle ilk günler içinde gerçekleşir. Uzun süre devre dışı kalmış bağırsağın ve makat kaslarının yeniden uyum sağlaması zaman aldığından, ilk haftalarda sık ve az miktarda dışkılama, ani sıkışma hissi, gece kalkma ve zaman zaman kaçırma görülebilir; bu bulgular çoğu hastada haftalar-aylar içinde azalır.

Rektumun çıkarıldığı ameliyatlardan sonra kapatma yapılan hastalarda bu uyum dönemi daha belirgin olabilir; sık dışkılama ve parçalı boşaltma ile seyreden bu tabloya yönelik beslenme düzenlemeleri, ilaç desteği ve kas güçlendirme egzersizleri hekim takibinde uygulanır.

Makat çevresi cildi ilk dönemde sık dışkılamaya bağlı tahriş olabilir; koruyucu kremler ve nazik temizlik önerilir. Beslenmede küçük ve düzenli öğünler, yeterli sıvı ve lifin kademeli artırılması uyumu destekler.

Ateş, karın ağrısında artış, yara yerinde kızarıklık-akıntı, kusma ya da gaz-gaita çıkışının durması gibi bulgular kontrol beklemeden başvurmayı gerektirir. Stoma yerinde ileriki dönemde fıtık gelişebileceğinden, ağır kaldırmadan kaçınma süresine uyulmalı ve kontroller aksatılmamalıdır.

Samsun stoma kapatılması ameliyatı, geçici kolostomi ya da ileostominin görevini tamamlamasının ardından bağırsak bütünlüğünü yeniden kurarak dışkılamanın doğal yoldan sürmesini sağlayan cerrahi bir girişimdir. Çoğu hasta için stomayla geçen dönemin son halkasıdır.

Kapatmanın güvenli olması, ameliyatın kendisi kadar öncesindeki değerlendirmeye bağlıdır. Dikiş hattının iyileştiğinin gösterilmesi, iltihabın yatışması ve ek tedavilerin tamamlanması; zamanlamanın temel ölçütleridir.

Ameliyatın kapsamı stomanın türüne göre değişir: saplı stomalar çoğunlukla sınırlı bir kesiyle kapatılırken, Hartmann sonrası kapatmalar daha kapsamlı bir cerrahi gerektirir. Her iki durumda da plan hastaya özel yapılır.

Kapatma sonrası bağırsak alışkanlıklarının oturması zaman alabilir; sık dışkılama ve sıkışma hissiyle seyreden uyum dönemi çoğu hastada giderek iyileşir. Beslenme düzenlemeleri ve hekim takibi bu dönemi kolaylaştırır.

Geçici stoması olan ve kapatma zamanını merak eden hastaların, tetkikleriyle birlikte değerlendirilmek üzere başvurmaları uygundur. Kapatmanın yapılabilirliği ve zamanlaması, hastayı izleyen hekimin muayenesiyle netleşir; internetteki genel bilgiler bu değerlendirmenin yerini tutmaz.